زمانی که حرف از فساد مواد غذایی در اثر تابش نور میشود، ذهن همه ما به یاد فساد مواد غذایی در تابش آفتاب میافتد. در حالی که لزوما این فساد بر اثر تابش آفتاب نیست و گاهی حتی نور لامپهای رشتهای یا لامپهای فلورسنت نیز باعث فساد مواد غذایی و خوراکی میشوند.
به فرایند واکنش نور و مواد غذایی تجزیه نوری میگویند که این تجزیه میتواند در زمانهای مختلفی مانند حمل و نقل مواد غذایی، فروش آنها و حتی در زمان استفاده اتفاق بیفتند.
تجزیه نوری در برخی از مواد غذایی مانند پروتئینها، ویتامینها و چربیها بیشتر رخ میدهد و باعث از بین رفتن رنگ غذا، تغییر طعم و مزه و کاهش ارزش غذایی آن میشود.
بخشی از تجزیه نوری میتواند توسط بسته بندی ماده غذایی کنترل شود چرا که نور پس از تابش به بسته بندی ماده غذایی یا از آن عبور میکند یا جذب آن میشود و یا منعکس میشود به همین دلیل است که در طراحی بستهبندی مواد غذایی مانند روغن های خوراکی از بسته بندیهای استفاده میشود که کمترین میزان جذب و عبور را داشته باشند و بیشتر نور را منعکس کنند.
نور چه تاثیراتی بر گروه های غذایی مختلف دارد؟
شیر و لبنیات
زمانی که شیر در معرض شدت های نور بالا قرار گیرد، ویتامین A و ویتامین C موجود در آن از بین میرود. علاوه بر این به دلیل تجزیه آمینواسیدهای آن طعم شیر نیز تغییر میکند و بد طعمی ناشی میشود. بیشترین میزان تخریب در بسته بندی های مختلی که شیر درآن ها قرار می گیرد هم مبوط به بسته بندی های شیشه ای است. بعد از آن پلاسیتیک های شفاف و پلاستیک سفید در رده های بعدی قرار میگیرند احتمالا به همین دلیل نیز شرکت های تهیه فرآوردههای لبنی شیشه های شیر گذشته را با بسته بندی های پلاستیکی امروزی جایگزین کردهاند.
گوشت و فرآورده های پروتئینی
زمانی که گوشت در معرض نور قرار میگیرد، اولین تغییر در ظاهر آن بروز پیدا میکند و رنگ صورتی آن به رنگ قهوهای تبدیل میشود. برای جلوگیری از این اتفاق باید گوشت را دربسته های مات و بدون حضور اکسیژن(خلا) بسته بندی کرد تا علاوه بر جلوگیری از مضرات تابش آفتاب از واکنش گوشت با اکسیژن نیز جلوگیری شود.
چربیها و روغنها
زمانی که چربی هایی مانند روغنهای گیاهی، کره و سایر محصولات در معرض تابش آفتاب قرار میگیرند، فرایند اکسیده شدن آنها نیز تسریع میشود و بو و مزه آنها تغییر میکند. به همین دلیل در هنگام خرید این محصولات باید بستهبندیهایی را انتخاب کنید که شفاف نباشند.
نوشیدنیها
نوشیدنیهای مختلف مانند آبمیوهها، دلسترها و … در اثر تابش آفتاب آمینواسیدهای آنها تجزیه شده و باعث میشود طعم آن ها تغییر کند.
خوراکی های فست فودی
خوراکی ها و مواد غذایی فست فودی ماند چیپس، سیب زمینی سرخ کرده، سمبوسه، فلافل و … که در حجم زیادی از روغن تهیه میشوند، به نور حساس هستند و تابش آفتاب طعم و بوی آنها را تا حد زیادی تغییر میدهد.
چگونه از فساد مواد غذایی در برابر تابش آفتاب جلوگیری کنیم؟
بسته بندی
همانطور که در بخشهای قبلی مقاله به آن اشاره شد با استفاده از بستهبدی مناسب میتوانیم، میزان تابش نور به مواد غذایی را کنترل نماییم.
فضاسازی و استفاده از سایبان
بخش زیادی از این مواد غذایی که در مقابل تابش آفتاب آسیب پذیر هستند، در هنگام فروش باید در معرض دید مشتریان قرار گیرند. به عنوان مثال در یک فروشگاه میوه باید میوهها مدت زمان زیادی در برابر تابش آفتاب قرار گیرند یا در یک قصابی، پارههای گوشت در یخچالهای شیشهای که معمولا در قسمت جلوی مغازه قرار میگیرند، قرار داده میشود. به همین منظور بهتر است تا در این مغازهها از سایبان مغازه استفاده شود تا علاوه بر فراهم کردن زیبایی در نمای مغازه از فساد مواد غذایی نیز جلوگیری کنند.
نگهداری در انبارهای تاریک
در مرحله نگهداری مواد غذایی نیز بهتر است مواد غذایی فاسد شدنی در انبارها یا سردخانههایی قرار بگیرند که میزان ور در آنها کنترل شده باشد و تابش مستقیم یا غیر مستقیم آفتاب نداشته باشند.
چرا آفتاب به مواد غذایی آسیب میزند؟
تابش مستقیم آفتاب یکی از اصلیترین عوامل فساد مواد غذایی در مغازهها و کافهها است. نور خورشید از طریق چند مکانیسم به مواد غذایی آسیب میزند:
۱. اشعه UV
اشعه ماوراء بنفش باعث اکسیداسیون چربیها، تخریب ویتامینها و تغییر رنگ مواد غذایی میشود.
۲. گرما
تابش آفتاب باعث افزایش دمای محصولات میشود که رشد باکتریها را تسریع میکند.
۳. فتوکسیداسیون
نور باعث تجزیه شیمیایی مواد آلی در مواد غذایی میشود.
مواد غذایی حساس به آفتاب
- لبنیات: شیر، پنیر، کره
- گوشت و پروتئین: گوشت تازه، ماهی، تخممرغ
- میوه و سبزی: انواع تازه
- نوشیدنی: آبمیوه، نوشابه
- فرآوردههای نانوایی: کیک، شیرینی
- چربیها: روغن، کره
- شکلات: انواع شکلات
- ادویه و چای: تخریب رنگ و عطر
نشانههای آسیب آفتاب به مواد غذایی
- تغییر رنگ (کدر شدن یا زرد شدن)
- تغییر طعم و بوی
- کاهش ویتامین
- رشد کپک
- جدا شدن چربی
- کاهش طول عمر مفید
راهکارهای محافظت از مواد غذایی
۱. نصب سایبان
مهمترین راهکار، نصب سایبان در ویترین و فضای نمایش محصولات است. سایبان از تابش مستقیم آفتاب جلوگیری میکند.
۲. استفاده از یخچال ویترینی
برای محصولات حساس مانند لبنیات و گوشت، از یخچال ویترینی استفاده کنید.
۳. پوشش محافظ
استفاده از پوشش محافظ UV روی شیشهها.
۴. چیدمان هوشمند
محصولات حساس را دور از نور مستقیم قرار دهید.
۵. چرخش محصولات
محصولات را بهطور دورهای جابجا کنید تا در معرض نور یکسان باشند.
۶. بستهبندی محافظ
از بستهبندیهای ضد UV استفاده کنید.
سایبان مناسب برای مغازههای مواد غذایی
برای مغازههای مواد غذایی، این نوع سایبانها پیشنهاد میشوند:
- سایبان کالسکهای: کلاسیک و زیبا، مناسب ویترین
- سایبان بازویی برقی: قابل کنترل، مناسب مغازههای بزرگ
- سایبان ثابت: اقتصادی، مناسب مغازههای کوچک
برای مشاهده انواع سایبان مغازه، به صفحه خدمات سایبان ایران سایبان مراجعه کنید.
🎁 مشاوره و بازدید رایگان
برای سفارش یا مشاوره تخصصی، با کارشناسان ایران سایبان تماس بگیرید. بازدید در محل کاملاً رایگان است.
چرا آفتاب به مواد غذایی آسیب میزند؟
تابش مستقیم آفتاب یکی از اصلیترین عوامل فساد مواد غذایی در مغازهها و کافهها است. نور خورشید از طریق چند مکانیسم به مواد غذایی آسیب میزند:
۱. اشعه UV
اشعه ماوراء بنفش باعث اکسیداسیون چربیها، تخریب ویتامینها و تغییر رنگ مواد غذایی میشود.
۲. گرما
تابش آفتاب باعث افزایش دمای محصولات میشود که رشد باکتریها را تسریع میکند.
۳. فتوکسیداسیون
نور باعث تجزیه شیمیایی مواد آلی در مواد غذایی میشود.
مواد غذایی حساس به آفتاب
- لبنیات: شیر، پنیر، کره
- گوشت و پروتئین: گوشت تازه، ماهی، تخممرغ
- میوه و سبزی: انواع تازه
- نوشیدنی: آبمیوه، نوشابه
- فرآوردههای نانوایی: کیک، شیرینی
- چربیها: روغن، کره
- شکلات: انواع شکلات
- ادویه و چای: تخریب رنگ و عطر
نشانههای آسیب آفتاب به مواد غذایی
- تغییر رنگ (کدر شدن یا زرد شدن)
- تغییر طعم و بوی
- کاهش ویتامین
- رشد کپک
- جدا شدن چربی
- کاهش طول عمر مفید
راهکارهای محافظت از مواد غذایی
۱. نصب سایبان
مهمترین راهکار، نصب سایبان در ویترین و فضای نمایش محصولات است. سایبان از تابش مستقیم آفتاب جلوگیری میکند.
۲. استفاده از یخچال ویترینی
برای محصولات حساس مانند لبنیات و گوشت، از یخچال ویترینی استفاده کنید.
۳. پوشش محافظ
استفاده از پوشش محافظ UV روی شیشهها.
۴. چیدمان هوشمند
محصولات حساس را دور از نور مستقیم قرار دهید.
۵. چرخش محصولات
محصولات را بهطور دورهای جابجا کنید تا در معرض نور یکسان باشند.
۶. بستهبندی محافظ
از بستهبندیهای ضد UV استفاده کنید.
سایبان مناسب برای مغازههای مواد غذایی
برای مغازههای مواد غذایی، این نوع سایبانها پیشنهاد میشوند:
- سایبان کالسکهای: کلاسیک و زیبا، مناسب ویترین
- سایبان بازویی برقی: قابل کنترل، مناسب مغازههای بزرگ
- سایبان ثابت: اقتصادی، مناسب مغازههای کوچک
برای مشاهده انواع سایبان مغازه، به صفحه خدمات سایبان ایران سایبان مراجعه کنید.
🎁 مشاوره و بازدید رایگان
برای سفارش یا مشاوره تخصصی، با کارشناسان ایران سایبان تماس بگیرید. بازدید در محل کاملاً رایگان است.